ΑΠΟ ΠΟΥ ΤΟΣΗ ΜΟΝΑΞΙΑ;

ΑΠΟ ΠΟΥ ΤΟΣΗ ΜΟΝΑΞΙΑ;

Πιθανόν η απόσυρση απ’ τα κοινά κι ο μικρόκοσμος της ιδιωτικής ζωής είναι ο δρόμος που οδηγεί στη μοναξιά. Δεν είναι μοναξιά μπροστά στο αίνιγμα και νόημα της ύπαρξης αλλά μοναξιά που πηγάζει από την απουσία της δημόσιας σφαίρας και κοινωνικής συλλογικότητας, όπου εκεί θα μπορούσε να προσφέρει και να αναδείξει τις αρετές του ο άνθρωπος πολίτης.

Σήμερα, τη μοναξιά του «γυάλινου πύργου» διαδέχθηκε η μοναξιά του διαδικτύου. Η ανθρωπότητα δε υποφέρει από πλανητική μοναξιά σε τέτοιο βαθμό, που έχασε την ικανότητά της να αναγνωρίζει την πραγματικότητά. Είναι δε, τέτοια η πλανητική μας μοναξιά που απεγνωσμένα ψάχνουμε όντα από άλλους πλανήτες για συντροφιά.

Με την πρωτόγνωρη σημερινή απομόνωση και αποξένωση κινδυνεύουμε να φθάσουμε από το «τίποτε το ανθρώπινο δεν μου είναι ξένο» του Τερέντιου στο «οτιδήποτε το ανθρώπινο μου είναι ξένο». Και ενώ ο ίδιος ο άνθρωπος ίσως αναρωτιέται προς τα πού πάει, ο ίδιος άνθρωπος με την αποξένωσή του βυθίζεται ακόμα περισσότερο σε ένα σολιψιστικό κλωβό και μισάνθρωπο εγκλεισμό.

Μέσα στην αβάσταχτη μοναξιά του διαδικτύου, η δειλία και η ανευθυνότητα τώρα μεταμφιέζονται: παλιότερα κρύβονταν πίσω από τηλεφωνικές συσκευές για να κάνουν φάρσες και απειλές, τώρα συχνά μιλάμε για διαδικτυακό εκφοβισμό, μετάδοση ψευδών ειδήσεων και ψευτοεπιστημονικών ανακαλύψεων.

Αλήθεια ταιριάζει στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια αυτός ο μικρόκοσμος που με θλίψη επεσήμανε ο Ελύτης: «Η ζωή των περισσοτέρων ανθρώπων. Σπίτι, γραφείο, αυτοκίνητο, αποχωρητήριο, φέρετρο»;

Δεν είναι λίγοι όμως αυτοί που υμνούν την ‘ιερότητα’ της ιδιωτικότητας και ατομικότητας. Αλλά για ποια ατομικότητα μιλάμε; Σχεδόν όλοι κάνουν το ίδιο, όπως για παράδειγμα εκατομμύρια άνθρωποι την ίδια στιγμή πατάνε ένα κουμπί για να δουν ειδήσεις. Μάλλον για μαζική ομοιότητα πρόκειται. Επιπλέον δε, αυτή η «ιερή» ατομικότητα γίνεται τις περισσότερες φορές άγρυπνο κώμα μπροστά στους δέκτες της τηλεκατανάλωσης.

Στα πλαίσια λοιπόν της ατομικότητας εντάσσεται και η συναναστροφή μας με την εικονικότητα του διαδικτύου, μια και έρευνες σε παγκόσμιο επίπεδο έχουν δείξει ότι τα άτομα που επιλέγουν να ομιλούν από το διαδίκτυο ή να προβάλλονται κυρίως μέσα από αυτό το 60% έχει κατάθλιψη και εσωστρέφεια, ενώ ένα 40% έχει αγχώδη διαταραχή, ντροπαλότητα και κοινωνική φοβία.

Η πολύωρη ενασχόληση με το διαδίκτυο έχει ήδη μελετηθεί επιστημονικά λοιπόν. Απλά το θέμα της μοναξιάς που έχει επιδημικές διαστάσεις στις μέρες μας ίσως αξίζει να τονίζεται συχνότερα.

Γιατί οι διαδικτυακοί τρόποι επικοινωνίας, κρατούν ανοιχτό ή και μεγαλώνουν το χάσμα επαφής  ανάμεσα στους μοναχικούς του κόσμου. Γιατί τα like των αναρτήσεων δεν αντικαθιστούν την αποδοχή του διπλανού, ούτε η ανταλλαγή απόψεων μπορεί να υποκαταστήσει την ανθρώπινη  συμπαράσταση.

Γνωρίζοντας ότι ο άνθρωπος είναι ζώον πολιτικόν και όχι ιδιωτικόν ή αγελαίον, αφήνοντας τη βολή και θαλπωρή της «αγέλης» δε μας χρειάζεται η μάζα κι η μαζικότητα, ούτε η οικογενειοκρατία και η προσωπολατρία, αλλά ένας πολιτισμός ως εκχύλισμα και ποιότητά του τόπου και του τρόπου της συλλογικότητας.

Ελευθερία Φιλίππου
Αρθρογράφος

 

 

  •  
  •  
  •  
  •